Okumanya, kendi dijital kitap havuzundaki metinleri kelime, kök, ek, hece, cümle ve kavram düzeyinde analiz ederek her kitabın ve her sınıf seviyesinin gerçek dil profilini çıkarır.
Frekans analizi, bir metin bütününde hangi kelimelerin, köklerin, eklerin, hecelerin ve cümle yapılarının ne sıklıkla geçtiğini ölçmektir. En yaygın kelimeleri listelemek bunun yalnızca ilk adımıdır.
Asıl hedef; çocukların yaş ve sınıf seviyelerine göre karşılaştıkları dil yapılarını, kelime zorluklarını, ek kullanımını, cümle yapısını ve okuma akıcılığına etki eden metinsel değişkenleri ölçülebilir hâle getirmektir.
Okumanya, kendi kitap havuzu üzerinden çocuk Türkçesinin sınıf düzeylerine göre frekans haritasını çıkaran ve bu veriyi okuma gelişimini desteklemek için kullanan yapay zekâ destekli bir okuma ekosistemidir.
Bir öğrenci 10 kitap okumuş olabilir; ama bu kitaplar seviyesinin altında kalabilir. Başka bir öğrenci daha az okumuş ama çok daha zengin bir kelime dünyasıyla karşılaşmış olabilir. Frekans verisi, “kaç kitap okundu?” sorusunu “hangi dil düzeyindeki metinler okundu?” sorusuna çevirir.
Her kitap, öğrencinin sınıf seviyesine göre ne kadar kolay veya zor olduğunu gösteren bir skorla etiketlenir.
Öğrencinin seviyesi ve performansı dikkate alınarak çok zor olmayan ama gelişim sağlayan kitaplar önerilir.
Çocuğun karşılaştığı toplam ve benzersiz kelimeler, ilk kez gördüğü ve zorlandığı kelimeler görünür hâle gelir.
Sınıfın kelime maruziyeti, zorlanılan yapılar ve okuma seviyesi dağılımı veriyle raporlanır.
Çocukların karşılaştığı metinlerde kelime sıklığı, ek yoğunluğu, cümle uzunluğu ve kavram derinliği yaşa göre hızla değişir. Türkçe eklemeli bir dil olduğu için de yalnızca kelime saymak yetmez.
Tek bir kökten onlarca biçim türer. Bu yüzden kök, ek ve hece ayrı katmanlarda çözümlenmelidir.
Okul öncesinden ortaokula her sınıf düzeyi için ayrı bir dil profili gerekir: yeni kelimeler, ortalama cümle uzunluğu, hece karmaşıklığı.
Sesli okumada zorlanma çoğu zaman kelimenin uzunluğundan ve hece diziliminden gelir — anlamından değil.
Soyut kelime oranı, zamir gönderimi ve neden-sonuç bağlaçları okuduğunu anlamayı doğrudan etkiler.
Türkçe için genel dil derlemleri bulunsa da; çocuk edebiyatını, kazanım metinlerini, sesli ve animasyon kitap metinlerini tek çatı altında, sınıf düzeyine göre çözümleyen çocuk merkezli bir frekans veri modeli bugüne dek üretilmedi.
Yayınevi çocuk kitapları, kazanım metinleri, sesli ve animasyon kitap metinleri ile soru-etkinlik metinleri aynı havuzda analiz edilir.
Genel Türkçe derlemlerinden farklı olarak veri, doğrudan sınıf ve yaş düzeyine göre katmanlandırılır.
Çıkan veri; kitap önerisi, seviyeleme, okuma akıcılığı ve okuduğunu anlama sistemlerine doğrudan entegre edilir.
Kitap metni sisteme alındıktan sonra temizlenir, cümle ve kelimelerine ayrılır; ardından Türkçeye özgü dil işleme katmanlarından geçer. Bu sıralı hat, her kitabı ölçülebilir veriye dönüştürür.
Metinde görünen kelime aynen sayılır — çekim ekleriyle birlikte.
Aynı aileden biçimler ortak kök altında toplanır, kelimenin sözlük biçimi bulunur.
Türkçede ek anlam ve görev taşır; çoğul, iyelik, hâl, zaman, kişi ve yapım ekleri ayrı bir katman olarak sayılır.
Her kelime tür olarak işaretlenir; isim, fiil, sıfat, zarf, zamir, bağlaç dağılımı çıkarılır.
Hece sayısı, açık/kapalı hece dağılımı, ortalama cümle uzunluğu ve yan cümlecik oranı ölçülür.
Kelime, kök, ek ve hece sıklıkları üretilir; her kitap için Okumanya Metin Zorluk Endeksi (OMZE) hesaplanır.
Analiz sonuçları üç somut ürüne dönüşür. Aşağıdaki değerler nasıl göründüğünü anlatan temsili örneklerdir; gerçek sayılar Okumanya kitap havuzundan üretilir.
Her sınıf düzeyi için en sık kelimeler, yeni karşılaşılan kelimeler ve zorlayıcı yapılar ayrı ayrı çıkarılır.
Temsili gösterim — sınıfa göre en sık geçen kelime örnekleri.
0–100 arası bir skor; cümle ve kelime uzunluğu, nadir ve çok ekli kelime oranı, soyut kavram yoğunluğu gibi bileşenlerden oluşur.
Örnek: “Kitap B” için OMZE çıktısı.
Kitaplar yalnızca yayınevi etiketine göre değil, gerçek metinsel özelliklerine göre yeniden seviyelendirilir.
| Kitap | Yayınevi seviyesi | Okumanya dil seviyesi | Zorluk skoru | Önerilen sınıf |
|---|---|---|---|---|
| Kitap A | 2. sınıf | 2.4 | 47 / 100 | 2–3. sınıf |
| Kitap B | 4. sınıf | 5.1 | 72 / 100 | 5. sınıf |
| Kitap C | Okul öncesi | 1.1 | 28 / 100 | Ana sınıfı – 1. sınıf |
Sınıfın kelime dünyasını, zorlanabileceği kavramları ve uygun okuma seviyesini görür; kitap seçimini veriyle destekler.
Sınıf, kampüs ve okul düzeyinde okuma gelişimini veriyle izler; okuma kültürünü yönetilebilir hâle getirir.
Kişisel kelime gelişimini görür, güçlü yönlerini keşfeder ve eksik alanlarında hedefli mikro-egzersizler alır.
Çocuğun yalnızca kaç kitap okuduğunu değil; hangi kelime ve seviyedeki metinlerle geliştiğini anlaşılır raporlarla takip eder.
Yeni kitap ve kazanım metinlerini sınıf düzeyine uygun kelime, cümle ve kavram yoğunluğu kriterleriyle yazar.
Çocuk Türkçesine özgü özgün bir veri seti üzerinde derlem dilbilimi, ölçme-değerlendirme ve DDİ çalışmaları yürütür.
Proje, Türkçeyi başlangıç pilot dili olarak kullanıp Avrupa ölçeğinde uyarlanabilir bir çocuk dili haritası ve yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş okuma öneri sistemine dönüşebilir. Modüler yapısı farklı dillere ve müfredatlara taşınabilir.
Sistemi seçili okullarda ve akademik ekiplerle test ediyoruz. Okulunuzla saha uygulamasına katılabilir ya da araştırmacı olarak bilimsel doğrulama ekibinde yer alabilirsiniz.
Farklı sınıf düzeylerinde saha uygulaması yürütür, öğrencilerinizin okuma gelişimini veriyle görür ve sistemi öğretmen geri bildirimleriyle birlikte şekillendirirsiniz.
Teşekkürler. Pilot okul ekibimiz en kısa sürede sizinle iletişime geçecek.
E-posta ile de gönderÇocuk Türkçesine özgü özgün bir veri seti üzerinde çalışır; ölçme kriterlerini, zorluk skoru ağırlıklarını ve dil analizi modelini bilimsel açıdan denetler ve geliştirirsiniz.
Teşekkürler. Akademik koordinasyon ekibimiz sizinle iletişime geçecek.
E-posta ile de gönder